جدیدترین قوانین ثبت اختراعات، طرح های صنعتی و علائم تجاری

بخش اول:   کلیات

ماده ۱ اصطلاحات به کار برده شده در این آئین نامه دارای معانی زیر می باشند:

۱ ـ قانون: منظور قانون ثبت اختراعات، طرح های صنعتی و علائم تجاری است که در تاریخ ۷/۸/۱۳۸۶ طبق اصل ۸۵ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران به تصویب کمیسیون قضایی و حقوقی مجلس شورای اسلامی رسیده و اجراء آزمایشی آن به مدت ۵ سال در تاریخ ۳/۱۱/۱۳۸۷ مورد موافقت مجلس قرار گرفته است.

۲ ـ آئین نامه: منظور آئین نامه اجرایی حاضر موضوع ماده ۶۴ قانون می باشد.

۳ ـ سازمان: منظور، سازمان ثبت اسناد و املاک کشور است.

۴ ـ مرجع ثبت: منظور اداره کل مالکیت صنعتی سازمان ثبت اسناد املاک کشور است.

۵ ـ دفتر بین المللی: منظور دفتر بین المللی سازمان جهانی مالکیت معنوی است.

۶ ـ طبقه بندی بین المللی: منظور طبقه بندی های مرسوم بین المللی، برحسب مورد، به منظور ثبت اختراعات، طرح های صنعتی، و علائم تجاری، براساس جدیدترین ویرایش آن ها است.

۷ ـ کنوانسیون پاریس: منظور کنوانسیون پاریس برای حمایت مالکیت صنعتی مورخ ۱۲۶۱ هجری شمسی (۱۸۸۳ میلادی با اصلاحات بعدی) است که در تاریخ ۱۴/۱۲/۱۳۳۷ به تصویب مجلس شورای ملی رسیده و در تاریخ ۱۷/۸/۱۳۷۷ نیز مجلس شورای اسلامی اصطلاحات بعدی آن را پذیرفته است.

۸ ـ معاهده همکاری در ثبت اختراعات: منظور معاهده همکاری در ثبت اختراعات مورخ ۱۳۴۹هجری شمسی (۱۹۷۰ میلادی با اصلاحات بعدی) است که در تاریخ ۲۴/۷/۱۳۸۶ به تصویب مجلس شورای اسلامی رسیده است.

۹ـ آیین نامه معاهده همکاری در ثبت اختراعات: منظور آیین نامه معاهده همکاری در ثبت اختراعات قابل اجرا از سال ۱۳۸۱ هجری شمسی (۲۰۰۲میلادی) می باشد.

۱۰ ـ موافقت نامه مادرید: منظور موافقت نامه مادرید راجع به ثبت بین المللی علائم مورخ ۱۲۷۰ هجری شمسی (۱۸۹۱ میلادی با اصلاحات بعدی) است که در تاریخ ۲۸/۵/۱۳۸۲ به تصویب مجلس شورای اسلامی رسیده است.

۱۱ ـ پروتکل مادرید: منظور پروتکل مربوط به موافقت نامه مادرید راجع به ثبت بین المللی علائم مورخ ۱۳۶۸ هجری شمسی (۱۹۸۹ میلادی) است که در تاریخ ۲۸/۵/۱۳۸۲ به تصویب مجلس شورای اسلامی رسیده است.

۱۲ ـ آئین نامه مشترک: منظور آئین نامه مشترک موافقت نامه مادرید راجع به ثبت بین المللی علائم و پروتکل مربوط به موافقت نامه مذکور قابل اجرا از سال ۱۳۷۹هجری شمسی (۲۰۰۰ میلادی) می باشد که در تاریخ ۲۸/۵/۱۳۸۲ به تصویب مجلس شورای اسلامی رسیده است.

۱۳ ـ ثبت بین المللی: منظور ثبت اختراع، طرح صنعتی و علامت تجاری از طریق دفتر بین المللی سازمان جهانی مالکیت معنوی است.

بخش دوم:    ثبت اختراعات

فصل اول:   تسلیم اظهارنامه

ماده ۲ ـ ثبت اختراع مستلزم تسلیم اظهارنامه به مرجع ثبت است.

ماده ۳ـ اظهارنامه ثبت اختراع باید در سه نسخه و در فرم مخصوص (الف ـ ۱) و به زبان فارسی تنظیم شده و پس از ذکر تاریخ، توسط متقاضی یا نماینده قانونی وی امضاء شود.

تبصره ـ در صورتی که اسناد ضمیمه اظهارنامه و سایر اسناد مربوط، به زبان دیگری غیر از فارسی باشد، ارائه اصل مدارک مورد نیاز همراه با ترجمه عادی کامل آن ها الزامی است. مع ذلک اگر ترجمه کامل این مدارک برای متقاضی میسر نباشد، می تواند خلاصه آن ها را به فارسی ضمیمه نماید. مرجع ثبت در صورت لزوم می تواند در جریان بررسی اظهارنامه، ترجمه رسمی مدارک مذکور را مطالبه کند. چنانچه اصطلاحات فناوری و علمی به کار رفته در اسناد مذکور، معادل فارسی نداشته باشند، ذکر همان اصطلاحات کفایت می کند.

ماده ۴ـ متقاضی باید اظهارنامه ثبت اختراع را به صورت حضوری یا با پست سفارشی و یا در چارچوب ماده ۱۶۷ این آیین نامه به مرجع ثبت تسلیم نماید. تاریخ وصول اظهارنامه یا تاریخ داده پیام، تاریخ اظهارنامه تلقی می گردد.

ماده ۵ ـ اظهارنامه ثبت اختراع باید حاوی نکات زیر باشد:

۱ـ اسم، شماره ملی، نشانی، کدپستی، تابعیت و سمت متقاضی و در صورتی که متقاضی شخص حقوقی است ذکر نام، نوع فعالیت، اقامتگاه، محل و شماره ثبت، تابعیت، مرکز اصلی و عنداللزوم هرگونه شناسه دیگر آن الزامی است؛

۲ـ اسم، شماره ملی، نشانی و کدپستی نماینده قانونی متقاضی، در صورت وجود؛

۳ـ اسم، اقامتگاه و کدپستی شخص یا اشخاصی که صلاحیت دریافت ابلاغ ها در ایران را دارند، در صورتی که متقاضی مقیم ایران نباشد؛

۴ـ اسم، نشانی و شغل مخترع، در صورتی که متقاضی شخص مخترع نباشد؛

۵ ـ عنوان اختراع به نحوی که اختراع ادعایی را مشخص سازد و مشتمل بر کلماتی مثل « بهتر» و غیره نبوده و ترجیحاً بین سه تا ۱۰ کلمه باشد؛

۶ ـ تاریخ، محل و شماره اظهارنامه یا گواهی نامه اختراع در خارج، در صورت درخواست حق تقدم؛

۷ـ اطلاعات مربوط به اظهارنامه اصلی در صورت تکمیلی بودن اختراع؛

۸ ـ تعداد صفحات توصیف، ادعاها، خلاصه توصیف اختراع و نقشه ها؛

۹ـ تعیین طبقه اختراع براساس طبقه بندی بین المللی اختراعات؛

۱۰ـ تعیین ضمائم.

تبصره۱ـ در صورت تسلیم اظهارنامه و سایر اسناد مربوط توسط اشخاص حقوقی، امضاء آن ها از طرف اشخاص مجاز، ضروری است.

تبصره۲ـ اسم و نشانی متقاضی مقیم خارج از کشور، علاوه بر فارسی باید به حروف لاتین باشد و با همان حروف نیز ثبت و آگهی شود.

ماده ۶ ـ مدارک زیر باید ضمیمه اظهارنامه شود:

۱ـ توصیف اختراع؛

۲ـ ادعا یا ادعاهای اختراع؛

۳ـ خلاصه ای از توصیف اختراع؛

۴ـ نقشه یا نقشه ها، در صورت لزوم؛

۵ ـ مدارک مثبت هویت متقاضی و مخترع؛

۶ ـ درخواست کتبی مبنی بر عدم ذکر اسم مخترع، چنانچه مخترع نخواهد اسم وی ذکر شود؛

۷ـ مدارک مربوط به حق تقدم که بایدهمزمان با تسلیم اظهارنامه یا حداکثر ظرف ۱۵ روز از آن تاریخ تسلیم شود؛

۸ ـ رسید مربوط به پرداخت هزینه های قانونی؛

۹ـ مدارک نمایندگی، در صورتی که تقاضا توسط نماینده قانونی به عمل آید.

تهران ثبت,ثبت شرکت,تغییرات شرکت,ثبت برند,تنظیم صورتجلسات,کارت بازرگانی

تبصره۱ـ چنانچه اظهارنامه در زمان تقاضا فاقد شرایط مقرر در ماده ۱۱ قانون باشد، مرجع ثبت از متقاضی دعوت خواهد کرد تا از تاریخ ابلاغ ظرف ۳۰ روز اصلاحات لازم را انجام دهد و تاریخ تقاضا همان تاریخ دریافت اصلاحات مذکور خواهد بود. اگر در مهلت تعیین شده اصلاح صورت نگیرد، اظهارنامه کان لم یکن تلقی خواهد شد. این مهلت برای اشخاص مقیم خارج از کشور ۶۰ روز می باشد.

تبصره۲ـ اگر در اظهارنامه به نقشه هایی اشاره شود که در آن درج یا ضمیمه نشده است مرجع ثبت از متقاضی دعوت می کند تا نقشه ها را ظرف ۳۰ روز ارائه دهد. در صورت ارائه، تاریخ دریافت نقشه ها، تاریخ تقاضا تلقی خواهد شد. در غیر این صورت، مرجع ثبت تاریخ تقاضا را همان تاریخ دریافت اظهارنامه قید نموده و اشاره به نقشه ها را کان لم یکن تلقی خواهد کرد. این مهلت برای اشخاص مقیم خارج از کشور ۶۰ روز می باشد.

ماده ۷ـ هر صفحه از توصیف، ادعا، خلاصه توصیف و نقشه اختراع باید توسط متقاضی یا نماینده قانونی او امضاء گردد.

ماده ۸ ـ اظهارنامه باید فقط به یک اختراع یا به دسته ای از اختراعات مرتبط که یک اختراع کلی را تشکیل می دهند مربوط باشد. در غیر این صورت، متقاضی می تواند اظهارنامه مربوط به اختراع خود را به دو یا چند اظهارنامه مجزا و مستقل تقسیم نماید.

ماده ۹ ـ اظهارنامه تقسیمی باید دارای الزامات اظهارنامه اصلی بوده و در تسلیم آن نکات زیر رعایت گردد:

۱ـ شماره و تاریخ اظهارنامه اولیه؛

۲ـ در صورت درخواست حق تقدم از سوی متقاضی، ذکر شماره و تاریخ اظهارنامه نخستین، همراه با محل حق تقدم؛

۳ـ اصلاح توصیف، ادعا، نقشه و خلاصه توصیف مذکور در اظهارنامه اصلی؛

۴ـ مدارک مربوط به پرداخت هزینه اظهارنامه های تقسیمی.

تبصره ـ در صورت ادعای حق تقدم های متعدد برای اظهارنامه اصلی، متقاضی اظهارنامه تقسیمی می تواند از حق تقدم یا حق تقدم هایی که از نظر موضوعی مرتبط با آن اظهارنامه تقسیمی باشد، استفاده کند.

ماده ۱۰ ـ توصیف اختراع باید صریح و همراه با جزئیات کامل و مشتمل بر نکات زیر باشد:

۱ـ عنوان اختراع به گونه ای که در اظهارنامه ذکر گردیده است؛

۲ـ زمینه فنی اختراع مربوط؛

۳ـ مشکل فنی و بیان اهداف اختراع؛

۴ـ شـرح وضعـیت دانـش پیشـین و سابـقه پیـشرفت هایی که در رابطه بـا اختراع ادعـایی وجـود دارد، به نحوی که برای درک و بـررسی جـدید بودن اختراع کفایت کند؛

۵ ـ ارائه راه حل برای مشکل فنی موجود، همراه با شرح دقیق و کافی و یکپارچه اختراع؛

۶ ـ توضیح اشکال، نقشه ها، نمودارها در صورت وجود، به نحوی که یک متخصص در آن زمینه بتواند اختراع را درک و ارتباط اجزای آن را دریابد. ارجاع به شماره هایی که برای بیان ویژگی های اختراع در نقشه آمده است الزامی است؛

۷ـ بیان واضح و دقیق مزایای اختراع ادعایی نسبت به اختراعات پیشین، به نحوی که ویژگی جدید بودن اختراع و تاثیر فنی آن را روشن سازد؛

۸ ـ توضیح حداقل یک روش اجرایی برای به کارگیری اختراع؛

۹ـ ذکر صریح کاربرد صنعتی اختراع در صورتی که ماهیت اختراع گویای این امر نباشد.

ماده ۱۱ ـ ادعای اختراع باید عناصر اختراعی را که حمایت از آن درخواست شده است، درچارچوب مشخصه های فنی تعیین کند. هر اختراع می تواند مشتمل بر یک یا چند ادعا باشد. ادعا یا ادعاها باید صریح و منجّز بوده و دارای شرایط زیر باشند:

۱ـ معقول بودن تعداد آن ها با توجه به ماهیت اختراع و شماره گذاری ترتیبی آن ها در صورت تعدّد؛

۲ـ از اطلاعات افشاء شده در توصیف اختراع فراتر نرود و به طور کامل در توصیف اثبات و مدلل شده باشد؛

۳ـ ویژگی های فنی قابل حمایت را با استفاده از جملات مثبت، بیان نماید؛

۴ـ جز در موارد غیرقابل اجتناب، از ارجاع به نقشه ها یا توصیف امتناع گردد و تا حد ممکن از به کار بردن عباراتی مانند « همان طور که در توصیف آمد» یا « همان طور که در نقشه ها نشان داده شده» خودداری شود؛

۵ ـ در صورتی که برای فهم ادعا ارجاع به نقشه ضرورت داشته باشد، پس از بیان ادعا، شماره صفحه نقشه و علامت مشخص کننده آن در داخل پرانتز ذکر گردد؛

۶ ـ مشتمل بر شیوه اجرا و مزایای اختراع نباشد.

ماده ۱۲ ـ ادعا یا ادعاها ممکن است ناظر بر فرآورده ، فرایند، فرایند دستیابی به یک فرآورده و یا ترکیبی از فرایند و فرآورده باشد، مشروط بر اینکه راجع به یک مفهوم اختراعی باشد.

ماده ۱۳ ـ خلاصه توصیف اختراع باید مستقیماً زمینه فنی ای که اختراع به آن تعلق دارد را تعیین کند تا در جستجوی سوابق اختراع ادعایی مورد استفاده قرار گیرد. در خلاصه اختراع نکات زیر باید در نظر گرفته شود:

۱ـ با عنوان اختراع شروع شود و مشتمل بر ۷۰ تا ۲۰۰ کلمه باشد؛

۲ـ مشکل فنی، اساس راه حل ارائه شده برای آن و کاربرد یا کاربردهای اصلی اختراع را اجمالاً روشن نماید؛

۳ـ در صورت لزوم، مشتمل بر فرمول های شیمیایی یا معادلات ریاضی باشد تا براساس آن ها ویژگی های اختراع به بهترین شکل بیان شود؛

۴ـ در صورتی که برای توضیح اختراع ارجاع به نقشه ضرورت داشته باشد، پس از توضیح خلاصه هر قسمت باید نشانه های ارجاع دهنده به هریک از نقشه ها در داخل پرانتز ذکر گردد؛

۵ ـ عدم بیان ارزش و مزایای اختراع.

ماده ۱۴ ـ خلاصه توصیف فقط برای بیان اطلاعات اختراع به کار می رود و نمی تواند مبنای تفسیر برای تعیین حدود ادعا باشد.

ماده ۱۵ ـ چنانچه نقشه ها، نمودارها، و جداول، بخشی از ضمیمه اظهارنامه اختراع باشند در ترسیم آن ها باید نکات زیر رعایت شوند:

۱ـ در یک روی صفحه کاغذ بادوام و در قطع ۴ A، با خطوط پررنگ و یکدست مشکی و غیررنگی کشیده شده و ترجیحاً در رسم آن ها از ابزارهای فنی نقشه کشی استفاده شود و حداکثر حاشیه اوراق به ترتیب از بالا ۵/۲ سانتی متر از چپ ۵/۱ سانتی متر، از راست ۵/۲ سانتی متر و از پایین ۱ سانتی متر باشد؛

۲ـ وضوح و شفافیت نقشه ها به نحوی باشد که امکان تکثیر یا تصویر برداری آن میسر شود؛

۳ـ تمام عناصر نقشه یا نمودار دارای مقیاس یکسان باشد مگر آنکه برای فهم اختراع، برجسته نمودن بخش خاصی از نقشه و یا نمودار ضروری باشد؛

۴ـ تا حد امکان به صورت عمودی در صفحه قرار گیرد؛

۵ ـ اعداد، حروف و نشانه ها به طور روشن ذکر شده و خوانا باشند؛

۶ ـ شامل نشانه هایی باشد که در توصیف بتوان به آن ها ارجاع داد؛

۷ ـ صفحات باید به ترتیب شماره گذاری شده و ترجیحاً نشان دهنده شماره آن صفحه از کل صفحات باشد؛

۸ ـ هیچ توضیحی نباید روی نقشه ها وجود داشته باشد مگر در مورد جداول و نمودارها؛

۹ـ در صورتی که هریک از نقشه ها، نمودارها و جداول در بیش از یک صفحه باشد، کل صفحات باید بدون حذف بخشی از آن ها ، شامل نشانه هایی مستقل از شماره صفحات باشد به نحوی که ارتباط و تمامیت قسمت ها را با یکدیگر روشن سازد.

ماده۱۶ـ در صورتی که در اظهارنامه، توصیف، خلاصه توصیف، ادعا یا ادعاها و نقشه ها، به واحدهای اندازه گیری وزن و حرارت، انرژی، نور، صدا، مغناطیس، و از این قبیل امور اشاره شده باشد، از قواعد متعارف باید استفاده شود.

ماده ۱۷ـ سایر ضمائم اظهارنامه، به جز نقشه، نمودار و جدول، باید روی کاغذ دارای قطع ۴ A درج و نکات ذیل در مورد آن ها مراعات گردد:

۱ـ متن آن ها به صورت تایپ شده ارائه گردد و فاصله بین سطور بیش از ۵/۱ سانتی متر نباشد؛

۲ـ فرمول های شیمیایی و ریاضی ممکن است به صورت دستی نوشته شوند؛

۳ـ صفحات باید دارای حاشیه ۳ سانتی متری در بالا و سمت راست و ۲ سانتی متری از پایین و سمت چپ باشند؛

۴ـ شماره گذاری صفحات، باید به عدد فارسی و به نحوی باشد که شروع قسمت توصیف اختراع با شماره یک آغاز و به ترتیب تا پایان ادعاها و خلاصه اختراع شماره گذاری شود چنانچه اظهارنامه همراه با نقشه، نمودار و جدول باشد ابتدای آن ها باید با شماره های جدید از یک شماره گذاری شوند؛

۵ ـ اوراق نباید تا خورده و پاره شده باشند و فقط یک روی کاغذ نوشته می شود.

ماده ۱۸ ـ در صورتی که متقاضی طبق ماده ۹ قانون، درخواست حق تقدم کرده باشد، هنگام تقاضای ثبت اختراع باید درخواست خود را وفق فرم مخصوص و به همراه مدارکی که حاکی از این حق باشد به مرجع ثبت تسلیم نماید. این درخواست باید مشتمل بر نکات زیر باشد:

۱ـ تاریخ و شماره اظهارنامه اصلی؛

۲ـ طبقه بندی بین المللی مرتبط با اظهارنامه اصلی؛

۳ـ کشور یا کشورهایی که اظهارنامه اصلی در آنجا تسلیم شده است و چنانچه اظهارنامه منطقه ای یا بین المللی مبنای حق تقدم باشد، ذکر ماخذ آن.

ماده ۱۹ ـ در صورتی که متقاضی مدعی دو یا چند اظهارنامه پیشین باشد، مدت حق تقدم از زمان مقدم ترین آن ها محاسبه می گردد.

ماده ۲۰ ـ مدت زمان حق تقدم در ثبت اختراع، ۱۲ ماه از تاریخ تسلیم اظهارنامه اصلی خواهد بود. در این مورد روز تسلیم جزء مدت محسوب نخواهد شد و اگر آخرین روز مصادف با روز تعطیل باشد، این مدت تا آخرین ساعت اولین روز اداری بعد از روز تعطیل، محاسبه خواهد شد.

فصل دوم:   انتقال، اصلاح، استرداد و ثبت اظهارنامه

ماده ۲۱ـ انتقال حق مالکیت ناشی از تسلیم اظهارنامه یا اعطاء هرگونه اجازه بهره برداری از آن باید حسب مورد به درخواست کتبی منتقل الیه یا مالک اختراع به مرجع ثبت اعلام و در پرونده مربوط درج گردد. اعمال این تغییر منوط به پرداخت هزینه مربوط خواهد بود.

ماده ۲۲ ـ چنانچه متقاضی بخواهد اصلاحاتی را در مورد توصیف، خلاصه توصیف اختراع یا نقشه ها انجام دهد باید صفحاتی از ضمائم که این اصلاحات مربوط به آن ها است را دوباره تایپ کند، به نحوی که کل آن ها یک سند یکپارچه را تشکیل دهد.

اضافه کردن بین خطوط، چسباندن، حاشیه نویسی، یا اصلاح به صورت زیرنویس و اقداماتی از این قبیل ممنوع است.

ماده ۲۳ ـ متقاضی می تواند تا قبل از ثبت اختراع، اظهارنامه خود را اصلاح کند، مشروط بر اینکه از حدود اظهارنامه نخست تجاوز ننماید. درخواست اصلاح با پرداخت هزینه مقرر در جدول هزینه ها انجام می پذیرد.

ماده ۲۴ـ اظهارنامه اختراع ممکن است با درخواست کتبی متقاضی مسترد گردد. در صورت تعدد متقاضیان، این درخواست باید به امضای همه آن ها رسیده و متضمن عنوان اختراع، شماره و تاریخ اظهارنامه باشد. در صورت استرداد اظهارنامه، هزینه های پرداختی مسترد نخواهد شد.

تبصره ـ در صورتی که اظهارنامه مسترد شده مبنای اظهارنامه های تقسیم شده دیگری قرار گرفته باشد، اظهارنامه های بعدی هم مسترد شده تلقی می گردد.

ماده ۲۵ ـ توسعه یا بهبود یک اختراع می تواند موضوع اظهارنامه تکمیلی نیز قرار گیرد، مشروط بر اینکه مکمل و مبین همان اختراعی باشد که در اظهارنامه اصلی ادعا شده است. در این صورت:

۱ـ شماره و تاریخ اظهارنامه اصلی در اظهارنامه تکمیلی ذکر می گردد؛

۲ـ تکمیلی بودن اختراع در قسمت توصیف بعد از عنوان درج می شود؛

۳ـ اعطای گواهی نامه اختراع به اظهارنامه تکمیلی مشروط به اعطای گواهی نامه اختراع به اظهارنامه اصلی است؛

۴ـ در صورت ثبت اختراع اصلی، آگهی ثبت اختراع تکمیلی متضمن شماره و تاریخ ثبت اظهارنامه اصلی است.

تبصره۱ـ در صورت رد اظهارنامه تکمیلی در مهلتی که برای اعتراض به رد وجود دارد، متقاضی می تواند اظهارنامه خود را به طور مستقل ارائه دهد، مشروط بر آنکه مفهوم اختراعی آن با اظهارنامه اصلی یکسان نباشد در این صورت، شماره ای جدید به اظهارنامه مستقل داده می شود و از همان تاریخ اظهارنامه تکمیلی حق